Бөтендөнья яман шеш белән көрәш көне
4 февральдә ел саен Бөтендөнья яман шеш авыруларына каршы көрәш көне билгеләп үтелә. Дата "онкологик авырулар белән көрәш буенча Халыкара берлек" дип игълан ителде.
Бөтендөнья яман шешкә каршы көрәш көненең максаты – җәмәгатьчелекнең игътибарын онкология авыруларын профилактикалау проблемасына юнәлтү, яман шешләрнең хәзер никадәр куркыныч һәм киң таралуын искә төшерү. Рак бөтен дөньяда да, безнең илдә дә үлемнең төп сәбәпләренең берсе булып тора. Шуңа күрә, киләчәктә халыкның онкология авыруларына мөнәсәбәтен үзгәртергә мөмкинлек бирә торган мәгълүматлылык дәрәҗәсенә ирешү өчен, яман шешкә каршы агарту һәм тәрбия эшенең нәтиҗәле системасын булдыру өстенлекле бурычлар исәбенә керә. Кешеләрне яман шешләрне профилактикалауның төп чараларына өйрәтергә, аларны авыруның башлангыч симптомнары белән таныштырырга, аерым алганда, үз-үзеңне тикшерү методларын кулланырга кирәк.
Рак-тәннең теләсә кайсы өлешен зарарлый ала торган 100 дән артык авыруның гомуми билгеләмәсе. Кайвакыт бу авыруларны билгеләү өчен яман шешләр яки шешләр кебек терминнар да кулланыла. Яман шешнең үзенчәлекле билгесе-тәннең якын-тирә өлешләренә үтеп керергә һәм башка органнарга таралырга сәләтле, үзләренең гадәти чикләреннән чыгып үсүче аномаль күзәнәкләрнең тиз барлыкка килүе. Бу процесс метастазлау дип атала. Нәкъ менә метастазалар рактан үлемнең төп сәбәбе булып тора.
Тикшеренүләр күрсәткәнчә, яман шешләрнең 90% окруж әйләнә-тирә мохитнең канцероген факторлары (йогышлы агентлар, җитештерүдәге токсик матдәләр, ионлаштыручы, урафиолет һәм электромагнит нурланыш, һаваның һәм суның химик пычрануы), шулай ук кешенең яшәү рәвеше үзенчәлекләре (дөрес тукланмау, тәмәке тарту, физик активлыкның түбән булуы, алкогольне чиктән тыш куллану һ.б.). Шуңа күрә Онкологик авырулар барлыкка килү куркынычын киметү өчен табиблар беренче чиратта гомуми сәламәтлек торышын начарлата торган зарарлы гадәтләрдән котылырга киңәш итә. Шулай ук шеш үсешенә ярдәм итә торган тышкы факторларны истә тотарга һәм аларны үз тормышыңнан актив рәвештә бетерергә яки мөмкин булганча качарга кирәк.
Организмның картаюы онкологик авырулар үсеше куркынычының тагын бер факторы булып тора, яше үскән саен яман шеш үсеше ихтималы кискен арта.
Хатын — кызларда ешрак сөт бизләре, тире, аналык, кырый эчәк яман шеше, ә ир-атларда-трахея, бронх һәм үпкә, простата яман шеше, тире яман шеше, ашказаны яман шеше ачыклана. Балалар онкологиясендә күпчелек диагнозлар кан һәм лимфа системасының яман шешләре, яисә саллы структуралы яман шешләр, ешрак саркомалар белән бәйле.
Онкология авыруларын профилактикалауның иң нәтиҗәле ысулы - диспансерлаштыру һәм профилактик тикшерү, алар әлеге патологияләрне иртә стадияләрдә ачыклауга юнәлдерелгән.